تلفیق نقوش اصیل اسلامی با تکنیک‌های مدرن شیشه‌گری دکوراتیو، همواره فضاها و بناهای مذهبی را به شاهکارهایی ماندگار تبدیل می‌کند. مجتمع فولاد گیلان (رشت) میزبان یکی از برجسته‌ترین و بی‌نظیرترین آثار دکوراتیو شیشه‌ای در ایران است. طراحی، ساخت و اجرای گنبد شیشه ای فولاد رشت به عنوان اولین گنبد شیشه‌ای اسلیمی با تکنیک اصیل استیندگلس (Stained Glass) بر فراز سقف نمازخانه این مجتمع، نقطه عطفی در تاریخ تلفیق خط، نقش و نور در معماری معاصر کشور به شمار می‌آید. این گنبد دکوراتیو که به عنوان یک اسکایلایت مجلل و مذهبی عمل می‌کند، با هدایت هنرمندانه پرتوهای نور طبیعی به صحن نمازخانه، فضایی معنوی، آرام و سرشار از شکوه قدسی را پدید آورده است.  

ابعاد و جزییات فنی؛ مونتاژ مینیاتوری ۱۰۰۰۰ قطعه شیشه معرق

عظمت و مقیاس فنی پروژه گنبد شیشه‌ای نمازخانه مجتمع فولاد گیلان، گویای مهندسی پیچیده این سازه است. این گنبد باشکوه با قطر دهانه ۸ متر طراحی شده و ساختار شیشه‌ای دکوراتیو آن متشکل از حدود ۱۰,۰۰۰ قطعه شیشه رنگی هندسی و منحنی است. تمامی این قطعات خرد شیشه‌ای به صورت کاملاً معرق و بدون استفاده از هرگونه رنگ‌شدگی سطحی، با دست اساتید کارگاه چارسیک برش خورده و با کلاف‌های ظریف سربی (لدکیم) به یکدیگر پیوند داده شده‌اند. سازه فلزی باربر این گنبد با محاسبات استاتیکی دقیق از جنس آهن نوردشده سنگین ساخته شده و کل گنبد را به ۷۲ قسمت مجزا (شعاعی) تقسیم کرده است. سیستم شاسی‌کشی آهنی با در نظر گرفتن نوسانات دمایی و لرزه‌های سازه‌ای طراحی شده تا از وارد شدن هرگونه فشار جانبی یا پیچش به شیشه‌های حساس استین گلاس جلوگیری به عمل آید.  

نخستین گنبد شیشه‌ای اسلیمی و تلفیقی خط و نقش در ایران

پروژه گنبد شیشه‌ای فولاد رشت مظهر یک تحول هنری در صنایع دستی شیشه کشور است؛ چرا که برای نخستین بار در ایران، یک گنبد شیشه‌ای با تلفیق مستقیم خوش‌نویسی اسلامی و نقوش اسلیمی به مرحله اجرا رسیده است. چالش بزرگ در طراحی این اثر، پیاده‌سازی جزییات پرپیچ‌وخم خط نسخ و موتیف‌های اسلیمی سنتی در ساختار خشک و هندسی کلاف‌های سربی (لدکیم) بود؛ فرآیندی مینیاتوری و فوق‌العاده حساس که تیم طراحی چارسیک با ظرافت مهندسی بالا آن را به ثمر رساند. نکته حائز اهمیت در ارزش هنری این گنبد، معرق بودن ۱۰۰ درصدی قطعات است. در سراسر این گنبد بزرگ ۸ متری، هیچ‌گونه فرآیند رنگ‌آمیزی، کوره، یا چاپ روی شیشه استفاده نشده است. تمام حروف خط نسخ، فضاهای منفی مابین آن‌ها، و بندبند نقوش اسلیمی با برش دستی شیشه‌های رنگی خودرنگ و جفت‌وجور شدن بی‌نقص آن‌ها در کنار کلاف‌های سربی خلق شده‌اند تا اصالت هنر شیشه‌گری دستی حفظ شود.  

تنوع رنگی بی‌سابقه و خوش‌نویسی صفات الهی با خط نسخ

یکی از بارزترین ویژگی‌های گنبد فولاد رشت، تنوع منحصربه‌فرد شیشه‌های به کار رفته در آن است. در این اثر ماندگار، از ۱۴ تنالیته شیشه رنگی متمایز شامل رنگ‌های نمادین و معنوی نظیر سبز فیروزه‌ای، آبی لاجوردی، قرمز یاقوتی و زرد خورشیدی استفاده شده است. در طراحی بخش‌های فوقانی خم گنبد، هنر خطاطی و خوش‌نویسی اسلامی نیز با کلاف‌های سربی ادغام شده است؛ به طوری که ۱۴ پنل از ۷۲ بخش اصلی سازه، منقوش به صفات و اسامی متبرک الهی با خط زیبای نسخ هستند که به صورت اختصاصی برای پیاده‌سازی با تکنیک استیندگلس طراحی شده‌اند. این صفات الهی با زمینه آبی لاجوردی دور تا دور گلوگاه گنبد به چشم می‌خند و در بالاترین نقطه و مرکز تقارن گنبد، نام مبارک “الله” با زمینه قرمز یاقوتی خودنمایی می‌کند که تمام صفات دیگر از این کانون نور منشعب می‌گردند.  

ساخت دقیق کارگاهی، عایق‌سازی تخصصی و نصب ۱ هفته‌ای در رشت

پروسه خلق و اجرای اولین گنبد اسلیمی ایران، با استانداردهای بالای کنترل کیفیت مهندسی و کارگاهی انجام شده است:

1. مدت زمان ساخت کارگاهی: تمامی قطعات و پنل‌های ۷۲گانه مجهز به لیدکامه به مدت ۳ ماه در کارگاه تخصصی چارسیک مونتاژ و آماده‌سازی شدند.
2. حمل ایمن و نصب سازه: پس از انتقال تخصصی پنل‌های پیش‌ساخته به شهر رشت، کار جفت‌وجور کردن و نصب نهایی شیشه‌ها بر روی استراکچر آهنی طی یک هفته تلاش شبانه‌روزی تکنسین‌ها به اتمام رسید.
3. آب‌بندی و هوابندی گیلانی: با توجه به قرارگیری پروژه در اقلیم پرباران و فوق‌العاده مرطوب رشت، تمامی درزها و پروفیل‌های پوششی گنبد با لاستیک‌های آب‌بندی پیشرفته EPDM و چسب‌های پلی‌یورتان ساختمانی عایق‌سازی شدند تا مقاومت کامل سازه در برابر نفوذ آب باران تضمین گردد.

تعادل گرمایی و تصفیه حرارتی فضا به کمک شیشه‌های دکوراتیو استیندگلس

استفاده از شیشه های استین گلس چارسیک فراتر از ارتقای دکوراسیون و ارزش بصری بنا، دارای کارکرد‌های فیزیکی برجسته‌ای در مهندسی ساختمان است. بر خلاف شیشه‌های شفاف معمولی که در فصول گرم سال موجب حبس حرارتی و بالا رفتن دمای هوای زیر سقف (اثر گلخانه‌ای) می‌شوند، شیشه‌های رنگی اسلیمی به مانند یک فیلتر نوری حرارتی عمل می‌کنند. این شیشه‌ها بخش عمده‌ای از اشعه‌های حرارتی فروسرخ (IR) و پرتوهای مضر فرابنفش (UV) خورشید را جذب و تصفیه کرده و نوری باکیفیت، لطیف و خنک را روانه فضا می‌کنند. این امر کمک بسزایی به کاهش استهلاک سیستم‌های سرمایشی مجتمع و حفظ اعتدال دمایی در فضای داخلی نمازخانه می‌کند.  

نحوه سفارش سقف و گنبد شیشه ای در چارسیک

شرکت مهندسی و هنری چارسیک مجری پروژه‌های شاخص گنبدهای شیشه‌ای، سقف‌های دکوراتیو استیندگلس و سازه‌های لوکس شیشه‌ای در کل کشور، آماده همکاری با معماران و نهادهای دولتی و خصوصی جهت زیباسازی فضاها می‌باشد. جهت بهره‌مندی از مشاوره‌های مهندسی، بازدید از پروژه‌ها و استعلام هزینه‌ها، از طریق صفحه تماس با ما با ما در ارتباط باشید.  

پروژه های مرتبط پیشنهادی:

گنبدهای شیشه‌ای ۶ قلوی مشیر شیراز

گنبد شیشه ای استیندگلس نی ریز

گنبد شیشه ای بغداد

گنبدهای شیشه ای دو قلوی مهستان

گنبد شیشه ای اسلیمی گیلاوند