شیشههای رنگی اصیل با افزودن مقداری مشخص از اکسید فلزات به مواد اولیه و فرمولاسیون مذاب آن به وجود میآیند. نسبت و درصد ترکیب این اکسیدها بسته به تنالیته رنگی دلخواه و نوع فلز پایه متفاوت است. امروزه از تنالیتههای جذاب شیشه زرد به عنوان یک شیشه رنگی شاخص در تکنیکهای کارگاهی و تزئینی نظیر تکنیک استین گلس (استیندگلس) و تیفانی استفاده میشود که بازتاب نور خیرهکنندهای در فضا ایجاد میکند.
پیشنهاد چارسیک برای مطالعه بیشتر: شیشه چگونه اختراع شد؟
فرمولاسیون و نحوه تولید شیشه زرد دکوراتیو
برای دستیابی به طیفهای مختلف رنگ زرد (از لیمویی روشن تا زرد خردلی و نارنجی)، متالورژیستها و سازندگان شیشه از مواد معدنی و فرآیندهای حرارتی متفاوتی استفاده میکنند. مهمترین مواد تشکیلدهنده شیشههای زرد عبارتند از:
- ترکیبات نقره (بهویژه نیترات نقره): این ماده اصلیترین عامل خلق رنگ زرد در تاریخ شیشهگری است. نیترات نقره میتواند طیف وسیعی از زرد درخشان تا نارنجی مایل به قرمز را ایجاد کند. نکته فنی در این روش، مدیریت دقیق فرآیند حرارتدهی و نحوه سرد کردن (آنلینگ) شیشه است که مستقیماً بر میزان شفافیت و تنالیته نهایی رنگ اثر میگذارد.
- ترکیب گوگرد، کربن و آهن: افزودن گوگرد به همراه نمکهای کربن و آهن منجر به تشکیل پلیسولفیدهای آهن میشود. این فرمولاسیون میتواند طیفهای تیره زرد، زرد کهربایی و حتی رنگهای مایل به سیاه را به وجود آورد.
- کلسیم: استفاده از ترکیبات کلسیم خالص به سازندگان اجازه میدهد تا به یک رنگ زرد عمیق، یکدست و اشباعشده دست یابند.
- تیتانیوم: افزودن اکسید تیتانیوم باعث تولید شیشه زردِ مایل به قهوهای میشود. تیتانیوم به ندرت به عنوان رنگدانه تنها استفاده میشود؛ بلکه اغلب نقش کاتالیزور را دارد و برای تشدید بازتاب و روشن کردن سایر مواد افزودنی به پودر سیلیس اضافه میگردد.
- کادمیوم و گوگرد: این ترکیب نیز یک زرد فوقالعاده عمیق و زنده پدید میآورد که بیشتر در لعابکاری شیشه و سرامیک کاربرد دارد؛ با این حال، به دلیل سمی بودن کادمیوم، استفاده از آن نیازمند پروتکلهای شدید کارگاهی است.
- اورانیوم (۰.۱٪ تا ۲٪): افزودن اکسید اورانیوم شیشههای خاصی با رنگ زرد یا سبز فلورسنت تولید میکند. این شیشهها در حالت عادی رادیواکتیویته خطرناکی ندارند؛ اما یک هشدار جدی برای هنرمندان کارگاه وجود دارد: در صورت ساب زدن، تراش شیشه یا برشکاری بدون ماسک، استنشاق پودر حاصل از آن به شدت سرطانزا و خطرناک است.
